Martijn Kleppe

Promovendus

Onderzoek

Martijn richt zich in zijn onderzoek op persfoto's op een brede manier. Zijn interesse daarbij gaat niet zozeer uit naar de afbeelding maar meer naar de impact van de foto's en de werkwijze van de makers en (foto) redacteuren.

Onderzoek proefschrift

Wie geschiedenisboeken of monografieën over hetzelfde onderwerp open slaat, zal opvallen dat vaak hetzelfde fotomateriaal wordt geplaatst. Op de voorkant van een boek over Den Uyl staat hoogstwaarschijnlijk een foto waarop de oud-premier op zijn rug is gefotografeerd. Bij een verhaal over dolle mina staan vrouwen met borden waarop ‘baas in eigen buik’ staat en bij foto’s van de provobeweging zien we jongeren, verzameld rond ‘het Lieverdje’, of een rookbom die achter de gouden koets ontploft tijdens het huwelijk van koningin Beatrix en prins Claus. Dit soort beelden worden cliché-beelden genoemd of iconische foto’s

In de recente geschiedschrijving krijgen dit soort cliché-foto’s steeds meer aandacht als instrument om een verhaal te vertellen: in schoolboeken maar ook in monografieën worden persfoto’s steeds vaker afgedrukt ter ondersteuning van het verhaal. Hierdoor zijn deze foto’s een factor geworden in het proces van ‘historische beeldvorming’.

In de geschiedwetenschap is sinds de jaren zestig veel aandacht voor ‘het beeld’ als historische bron. Echter, met dit ‘beeld’ worden meestal schilderijen en andere voorstellingen bedoeld. Dit onderzoek richt zich juist uit op persfoto’s die een rol spelen in het proces van‘historische beeldvorming’.

In dit onderzoek wordt de werking van historische beeldvorming door middel van (icoon) foto’s onderzocht en vervolgens beschreven hoe dit soort foto’s functioneren in de geschiedschrijving.

Het onderzoek is een combinatie van theorievorming rond historische representatie, waarbij instrumenten uit de mediasociologie zullen worden gebruikt, zoals de gatekeeper-theorieën van Walter Gieber en David Manning White.

In het proefschrift komen twee soorten onderzoek samen. Het eerste deel bestaat uit een historiografisch deel over geschiedschrijving door middel van persfotografie. Dit deel bestaat uit enkele casestudies, waarbij de beeldvorming van gebeurtenissen wordt beschreven en redenen worden gegeven waarom de beeldvorming op deze manier tot stand is gekomen. In tegenstelling tot het merendeel van de historische studies, waarbij beeldmateriaal als bron werd gebruikt, zal de foto niet als ‘historical evidence’worden gebruikt. De foto is juist een vertrekpunt van verder onderzoek.

Het uitgangspunt van dit promotieonderzoek ligt bij de mensen die bepalen welke foto’s er gepubliceerd worden: fotografen, fotoredacteuren en beeldhistorici zijn onderwerp van onderzoek. Met hun keuzes besluiten zij wat het grote publiek te zien krijgt en bepalen daarmee het beeld van een gebeurtenis. Maar hoe vormen zij een beeld van een gebeurtenis? Zijn zij totaal objectief of staan ook zij onder invloed van externe factoren? Deze actoren maken deel uit van de door de promovendus benoemde ‘persfotografische industrie’’s in de Nederlandse geschiedschrijving. en met dit onderzoek wordt de werking van deze industrie onderzocht om meer inzicht te krijgen in het gebruik van persfoto

Het tweede deel van het onderzoek bestaat uit een praktische geschiedschrijving over de ontwikkeling van de ‘fotografische industrie’ in Nederland. De ontwikkelingen in het Nederlandse medialandschap en dus ook in de fotografische industrie hebben een belangrijke rol gespeeld in de werking van de fotografische industrie. Uitgebreide kennis van deze ontwikkelingen is noodzakelijk om greep te krijgen op de werking van deze industrie.